Φως και σκιά

Γεωμετρικά σχήματα
 

Φώς και Σκιά

Απαραίτητη προϋπόθεση για να δούμε τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν, είναι η ύπαρξη του φωτός.
Η οποιαδήποτε φωτεινή πηγή στέλνει μία ποσότητα από φως στα αντικείμενα που μας περιβάλλουν και εκείνα με τη σειρά τους απορροφούν ένα μέρος απ’ το φως και στέλνουν στα μάτια μας το υπόλοιπο. Ανάλογα με το πόσο φως απορροφούν τα αντικείμενα εμφανίζονται με το δικό τους χρώμα και το δικό τους τόνο. Ένα λευκό, για παράδειγμα, αντικείμενο ανακλά σχεδόν όλο το φως που πέφτει πάνω του. Ενώ ένα σκούρο αντικείμενο ανακλά ένα μικρό μέρος απ’ το φως που πέφτει πάνω του γι’ αυτό και χάνει τη φωτεινότητά του. Τέλος, ένα αντικείμενο στο οποίο πέφτει μικρή ποσότητα φωτός, δηλαδή είναι κρυμμένο ή υπό τη σκιά ενός άλλου αντικειμένου, τότε αυτό μας στέλνει λιγότερο φως.
 Ο τόνος ή το χρώμα που βλέπουμε στα αντικείμενα εξαρτάται τόσο από τη φύση του υλικού τους, αν απορροφούν δηλαδή ή όχι μεγάλη ποσότητα από φως όσο και από τη θέση τους απέναντι στη φωτεινή πηγή. Αν οι ακτίνες από τη φωτεινή πηγή πέφτουν κάθετα πάνω σ’ ένα αντικείμενο, τότε η ανάκλαση είναι μεγαλύτερη άρα και το αντικείμενο φωτεινότερο, με αποτέλεσμα ένα ανοιχτόχρωμο αντικείμενο στο οποίο οι ακτίνες δεν πέφτουν άμεσα μπορεί να φαίνεται πιο σκούρο απ’ ότι ένα σκουρόχρωμο αντικείμενο στο οποίο οι ακτίνες του φωτός πέφτουν κάθετα.

Ως σκιά μπορούμε να ορίσουμε το μέρος του χώρου που έχει το λιγότερο φως, δηλαδή στην ουσία οι σκιές είναι τα αδύνατα φώτα και μ’ αυτή την έννοια τις σκιές τις αντιμετωπίζουμε με την ίδια βαρύτητα που έχουν και οι φωτεινές περιοχές. Σχεδόν ποτέ οι σκιές δεν έχουν το απόλυτο μαύρο διότι ανακλούν έστω και αμυδρά κάποια μικρή ποσότητα φωτός που πέφτει πάνω τους. Στην πραγματικότητα, στο ελεύθερο σχέδιο, αποδίδουμε τις ανακλάσεις του φωτός.

Για να αποδώσουμε μία σύνθεση αντικειμένων στο ελεύθερο σχέδιο χρησιμοποιούμε τη διαβάθμιση των τόνων, δηλαδή την τονική κλίμακα, από τον πιο ανοιχτό τόνο στον πιο σκούρο. Στην πραγματικότητα, η τονική διαβάθμιση μπορεί να είναι άπειρη. Όμως στην πράξη, χρησιμοποιούμε πέντε ή εφτά τόνους, ξεκινώντας απ’ το πιο σκούρο και καταλήγοντας στο πιο ανοιχτό τμήμα του σχεδίου. 
Είναι πολύ σημαντικό να μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε τις τονικές διαφορές και να χωρίσουμε τη σύνθεση που σχεδιάζουμε σε τονικές αξίες. Αυτό μπορούμε να το κάνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε τη σύνθεση που θέλουμε να σχεδιάσουμε με μισόκλειστα μάτια. Μ’ αυτόν τον τρόπο, εξαφανίζονται οι μικρές διαφορές των τόνων και μπορούμε να δούμε με ευκολία τις μεγάλες και ξεκάθαρες τονικές αντιθέσεις. Αν, για παράδειγμα, δυο επιφάνειες έχουν μικρή διαφορά τόνων, τότε εφόσον μισοκλείσουμε τα μάτια, αυτές οι δύο επιφάνειες θα φαίνονται σαν μία. Αν όμως η τονική τους διαφορά είναι μεγάλη, τότε εφόσον μισοκλείσουμε τα μάτια, θα συνεχίσουμε να τις βλέπουμε σαν δύο ξεχωριστές επιφάνειες.